<p>Jak określić wielkość projektu IT? Intuicja i doświadczenie są ważne, ale nie wystarczają do porównywania projektów i podejmowania decyzji na podstawie danych. Tu przydają się metryki oprogramowania.</p>

<p>Odpowiednio dobrane pozwalają opisywać różne aspekty projektu za pomocą mierzalnych wartości i wykorzystywać dane do planowania kolejnych działań. Nie każda metryka odpowiada jednak na te same pytania. Liczba linii kodu, story points czy punkty funkcyjne mierzą inne elementy i służą do różnych celów.</p>

<p>Czym są metryki oprogramowania, jakie ich rodzaje wykorzystuje się w projektach IT i jak dobrać pomiar do tego, czego rzeczywiście chcemy się dowiedzieć?</p>



<h2 id="16_1">Czym są metryki oprogramowania?</h2>

<p>Metryki oprogramowania to ilościowe miary wykorzystywane do opisywania różnych cech produktu, procesu jego wytwarzania lub realizacji projektu. Mogą dotyczyć m.in. rozmiaru oprogramowania, jakości, czasu realizacji, kosztu czy sposobu pracy zespołu. Pomiar powinien odpowiadać na konkretne pytanie i dostarczać informacji, które można wykorzystać przy podejmowaniu decyzji.</p>

<p>Sama liczba nie mówi jednak wiele, jeśli nie wiemy, co właściwie mierzymy i do czego chcemy wykorzystać wynik.</p>

<p>Dobrze dobrane metryki mogą wspierać m.in.:</p>

<ul>
<li>planowanie kosztów i harmonogramów,</li>
<li>monitorowanie jakości oprogramowania,</li>
<li>kontrolowanie zmian zakresu,</li>
<li>analizowanie przebiegu projektu,</li>
<li>porównywanie wyników w czasie,</li>
<li>budowanie danych historycznych przydatnych w kolejnych projektach.</li>
</ul>

<p>Dlatego wybór metryki powinien wynikać przede wszystkim z celu pomiaru.</p>

<h2 id="16_2">Jak mierzyć oprogramowanie?</h2>

<p>W projektach IT wykorzystuje się różne rodzaje metryk i sposobów pomiaru. W praktyce spotyka się m.in. liczbę linii kodu (LOC), user stories i story points, punkty funkcyjne oraz metody eksperckie.</p>

<p>Różnią się nie tylko sposobem pomiaru, ale przede wszystkim tym, co mierzą i czy uzyskane wyniki można porównywać między projektami.</p>

<table>
<thead>
<tr>
<th><b>Podejście</b></th>
<th><b>Co jest podstawą</b></th>
<th><b>Do czego może być przydatne</b></th>
<th><b>Główne ograniczenie</b></th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td><b>Lines of Code (LOC)</b></td>
<td>liczba linii kodu</td>
<td>ocena objętości kodu</td>
<td>wynik zależy m.in. od technologii i sposobu implementacji</td>
</tr>
<tr>
<td><b>User stories / story points</b></td>
<td>względna ocena pracy przez zespół</td>
<td>planowanie pracy zespołu i kolejnych sprintów</td>
<td>punktacja zależy od zespołu i nie jest uniwersalną jednostką</td>
</tr>
<tr>
<td><b>Punkty funkcyjne</b></td>
<td>funkcjonalne wymagania użytkownika analizowane według zasad wybranej metody</td>
<td>pomiar rozmiaru funkcjonalnego, porównywanie projektów, benchmarking</td>
<td>wymagają stosowania zasad wybranej metody</td>
</tr>
<tr>
<td><b>Metody eksperckie</b></td>
<td>doświadczenie i własne kryteria eksperta</td>
<td>szacowanie w znanym środowisku projektowym</td>
<td>brak wspólnego standardu utrudnia porównywanie wyników</td>
</tr>
</tbody>
</table>

<p>Jeśli potrzebujemy informacji o objętości kodu, LOC będzie przydatną miarą techniczną, a jeśli potrzebą jest bieżące planowanie pracy zespołu, story points mogą być wystarczające.</p>

<p>Jeśli jednak chcemy określić <b>rozmiar funkcjonalny oprogramowania według wspólnych zasad i uzyskać wynik, który można porównywać pomiędzy projektami,</b> potrzebujemy standaryzowanej miary. <b>Temu służą punkty funkcyjne.</b></p>

<h2 id="16_3">Punkty funkcyjne – wspólna miara rozmiaru funkcjonalnego</h2>

<p>Ograniczenia LOC czy story points stają się szczególnie istotne wtedy, gdy organizacja potrzebuje porównywalnej miary rozmiaru oprogramowania.</p>

<p>Właśnie w tym celu wykorzystuje się punkty funkcyjne. Zamiast mierzyć liczbę napisanych linii kodu albo względnie oceniać pracę zespołu, pomiar koncentruje się na funkcjonalności systemu określonej na podstawie wymagań.</p>

<p>Dzięki temu wynik nie jest bezpośrednio uzależniony od tego, czy rozwiązanie zostanie napisane w konkretnym języku programowania ani który zespół będzie je realizował.</p>

<p>Istotna jest również standaryzacja pomiaru. Zastosowanie określonej metody i wspólnych zasad pozwala uzyskiwać wyniki, które można zestawiać pomiędzy projektami i analizować w czasie.</p>

<p><b>Więcej o tym, czym są punkty funkcyjne, jak się je wyznacza i do czego można wykorzystać wynik pomiaru, pisaliśmy w artykule</b> <react-link href="https://21prim.com/blog/function-points-what-they-are-and-how-they-are-used-in-software-sizing/pl" link-type="inner"><b>„Punkty funkcyjne – czym są i jak wykorzystuje się je w wymiarowaniu oprogramowania”</b></react-link>.</p>

<p>Aby pomiar rozmiaru funkcjonalnego był porównywalny, musi opierać się na określonych regułach. W praktyce wykorzystuje się do tego standaryzowane metody wymiarowania. Dwie z nich to COSMIC i IFPUG.</p>

<h2 id="16_4">COSMIC i IFPUG – dwa standardy wymiarowania</h2>

<p>Do uznanych międzynarodowo metod pomiaru rozmiaru funkcjonalnego należą <b>COSMIC</b> (Common Software Measurement International Consortium) <b>i IFPUG</b> (International Function Point Users Group). Obie służą do pomiaru rozmiaru funkcjonalnego oprogramowania, ale wykorzystują inny model pomiaru.</p>

<p>Jeśli chcesz lepiej poznać zasady obu metod, zajrzyj do naszych przewodników. W artykule <react-link href="https://21prim.com/blog/cosmic-method-what-it-is-and-how-software-sizing-works/pl" link-type="inner"><b>„Metoda COSMIC – czym jest i jak działa wymiarowanie oprogramowania”</b></react-link> pokazujemy, jak COSMIC mierzy rozmiar na podstawie przemieszczeń danych. Z kolei tekst <react-link href="https://21prim.com/blog/ifpug-method-the-foundation-of-software-sizing-and-it-project-estimation/pl" link-type="inner"><b>„Metoda IFPUG – podstawa wymiarowania oprogramowania i estymacji projektów IT”</b></react-link> przybliża sposób identyfikowania i klasyfikowania funkcji w IFPUG.</p>

<p>W obu przypadkach pomiar opiera się na określonych zasadach metody, a nie na indywidualnej skali przyjętej przez konkretny zespół. Dzięki temu uzyskany rozmiar funkcjonalny może stanowić wspólny punkt odniesienia w analizie projektów.</p>

<h2 id="16_5">Od metody do praktyki – wymiarowanie oprogramowania w 21prim</h2>

<p>Znajomość zasad COSMIC czy IFPUG to jedno. W praktyce wymiarowanie oznacza pracę z dokumentacją, identyfikowanie elementów istotnych dla pomiaru, porządkowanie wyników i – wraz z rozwojem projektu – pracę na kolejnych wersjach dokumentacji i pomiarów.</p>

<p><b>21prim wspiera ten proces w jednym narzędziu</b>. Analityk pracuje bezpośrednio na dokumentacji projektu i identyfikuje funkcje lub przemieszczenia danych zgodnie z wybraną metodą, a 21prim wspiera proces liczenia i porządkowanie wyników.</p>

<p>Dokumentacja, elementy uwzględnione w pomiarze i jego wyniki pozostają dzięki temu w jednym środowisku. 21prim wspiera również pracę na kolejnych wersjach pomiaru oraz przygotowywanie raportów z wynikami.</p>

<react-form
bg="flatRegister"
link-label="Poznaj 21prim"
link-type="inner"
title="Zobacz, jak wygląda wymiarowanie w 21prim"
description="Pracuj na dokumentacji i prowadź pomiary metodami COSMIC i IFPUG w jednym narzędziu."
href="https://21prim.com/register"
></react-form>

<h2 id="16_6">Praktyczne zastosowanie wymiarowania w projektach IT</h2>

<p>Wymiarowanie pozwala przełożyć zakres funkcjonalny oprogramowania na mierzalny rozmiar. Dzięki temu może wspierać różne działania związane z planowaniem i prowadzeniem projektu – od estymacji kosztu i czasu realizacji, przez kontrolę zmian zakresu, po porównywanie projektów.</p>

<p>Dla analityków biznesowych i systemowych punkty funkcyjne pozwalają opisać rozmiar funkcjonalny na podstawie wymagań według określonych zasad. Project Managerowie i kierownicy IT mogą wykorzystywać wyniki pomiarów jako dodatkowe dane przy planowaniu zakresu, budżetu i harmonogramu. Z kolei na poziomie organizacji kolejne pomiary mogą służyć do porównywania projektów i budowania wiedzy o ich realizacji.</p>

<p>Wymiarowanie jest szczególnie przydatne również wtedy, gdy zmienia się zakres projektu. Kolejny pomiar pozwala określić, jak zmiana wymagań wpłynęła na rozmiar funkcjonalny rozwiązania. Zamiast opisywać zmianę wyłącznie jako „dużą” lub „małą”, można odnieść ją do mierzalnej różnicy w zakresie funkcjonalnym.</p>

<p>Sam rozmiar funkcjonalny nie jest gotową wyceną projektu. Koszt i czas realizacji zależą również od technologii, zespołu i warunków realizacji. Punkty funkcyjne dostarczają jednak mierzalnej wielkości projektu, którą można wykorzystać w dalszej estymacji kosztu, czasu i nakładu pracy. Więcej o zależności między rozmiarem funkcjonalnym a wyceną pisaliśmy w artykule <react-link href="https://21prim.com/blog/what-affects-the-cost-of-a-function-point/pl" link-type="inner">Co wpływa na koszt punktu funkcyjnego?</react-link>.</p>

<h2 id="16_7">Jak zacząć korzystać z punktów funkcyjnych?</h2>

<p>Wprowadzenie funkcjonalnego wymiarowania nie musi oznaczać natychmiastowego mierzenia wszystkich projektów w organizacji.</p>

<p>Dobrym punktem wyjścia może być:</p>

<ol>
<li><b>Określenie celu pomiaru</b> - wsparcie estymacji, kontrola zmian zakresu czy porównywanie projektów.</li>
<li><b>Wybór metody</b> - COSMIC lub IFPUG, odpowiednio do rodzaju projektów i potrzeb organizacji.</li>
<li><b>Wykonanie pierwszych pomiarów według spójnych zasad</b>.</li>
<li><b>Określenie, jak wyniki będą wykorzystywane w praktyce</b> – np. przy estymacji, analizie zmian czy porównywaniu projektów.</li>
<li><b>Konsekwentne stosowanie przyjętych zasad w kolejnych pomiarach</b>, tak aby uzyskiwane wyniki zachowywały porównywalność.</li>
</ol>

<p>Wprowadzanie wymiarowania warto traktować jako proces. Nie chodzi o jednorazowe policzenie punktów funkcyjnych, ale o wypracowanie spójnego sposobu pomiaru i i wykorzystania jego wyników w praktyce.</p>

<p>Więcej o tym, jak przygotować zespół i stopniowo wprowadzać taką praktykę, pisaliśmy w artykule <react-link href="https://21prim.com/blog/software-sizing-how-to-build-a-measurement-culture-in-development-teams/pl" link-type="inner">Wymiarowanie oprogramowania – jak budować kulturę pomiaru w zespołach programistycznych?</react-link></p>

<h2 id="16_8">Najczęstsze błędy przy korzystaniu z metryk</h2>

<p>Korzystając z metryk i wymiarowania, warto uważać na kilka błędów, które mogą prowadzić do niewłaściwej interpretacji wyników.</p>

<h3>Porównywanie wartości, które nie są porównywalne</h3>

<p>Pięć story points w jednym zespole nie musi oznaczać tego samego co pięć punktów w innym. Podobnie liczby linii kodu napisanych w różnych technologiach nie powinny być automatycznie traktowane jako informacja o porównywalnym rozmiarze funkcjonalnym.</p>

<h3>Traktowanie rozmiaru jak gotowej wyceny</h3>

<p>Pomiar rozmiaru funkcjonalnego nie mówi automatycznie, ile będzie kosztował projekt ani jak długo potrwa jego realizacja. Wynik pomiaru może być wykorzystywany w estymacji, ale wymaga uwzględnienia również innych czynników wpływających na koszt i nakład pracy.</p>

<h3>Brak spójności pomiarów</h3>

<p>Benchmarking ma sens wtedy, gdy wyniki, które ze sobą zestawiamy, zostały uzyskane według spójnych zasad. Dlatego w funkcjonalnym wymiarowaniu istotne jest konsekwentne stosowanie wybranej metody.</p>

<h3>Mierzenie bez określonego celu</h3>

<p>Sama liczba punktów funkcyjnych nie jest celem. Przed rozpoczęciem pomiaru warto wiedzieć, do czego jego wynik będzie wykorzystywany - estymacji, porównania projektów, kontroli zmian zakresu czy budowania danych historycznych.</p>

<h2 id="16_13">Podsumowanie</h2>

<p>Oprogramowanie można mierzyć na różne sposoby. <b>Metryki oprogramowania, w tym standaryzowane metody wymiarowania takie jak COSMIC i IFPUG, dostarczają danych, które mogą wspierać świadome zarządzanie projektami IT.</b> Punkty funkcyjne umożliwiają określenie rozmiaru funkcjonalnego oprogramowania w sposób niezależny od technologii implementacji.</p>

<p>W przeciwieństwie do subiektywnych metryk, takich jak story points czy liczba linii kodu, punkty funkcyjne opierają się na określonych zasadach pomiaru. Dzięki temu wyniki mogą być porównywane pomiędzy projektami i wykorzystywane m.in. jako dane wspierające estymację, planowanie czy analizę zmian zakresu.</p>

<p>Wprowadzenie wymiarowania pozwala organizacji stopniowo budować własną bazę wiedzy o realizowanych projektach i podejmować decyzje w oparciu nie tylko o doświadczenie, ale również o dane. Warto jednak pamiętać, że metryki i wymiarowanie są narzędziami, a nie celem samym w sobie. Ich wartość pojawia się wtedy, gdy wyniki pomiarów są konsekwentnie gromadzone, analizowane i wykorzystywane w praktyce.</p>

<p><b>W tym procesie pomaga 21prim</b> - pozwala analitykowi pracować bezpośrednio na dokumentacji, wspiera proces liczenia punktów funkcyjnych oraz porządkuje wyniki pomiarów.</p>

<react-form
bg="flatRegister"
link-label="Załóż konto"
link-type="inner"
title="Wymiarowanie oprogramowania w jednym miejscu"
description="Pracuj na dokumentacji, prowadź pomiary i porządkuj ich wyniki w 21prim."
href="https://21prim.com/register"
></react-form>

<h2 id="16_14">FAQ</h2>

<ol>
<li>
<b>Czym są metryki oprogramowania?</b>
<p>Metryki oprogramowania to ilościowe miary służące do opisywania określonych cech produktu, procesu jego wytwarzania lub realizacji projektu. Mogą dotyczyć m.in. rozmiaru oprogramowania, jakości, czasu, kosztu czy sposobu pracy zespołu. Ich dobór zależy przede wszystkim od tego, jaką informację chcemy uzyskać.</p>
</li>
<li>
<b>Jak wybrać odpowiednią metrykę oprogramowania?</b>
<p>Wybór zależy od celu pomiaru. LOC może dostarczyć informacji o objętości kodu, a story points wspierać zespół w planowaniu pracy. Jeśli celem jest pomiar rozmiaru funkcjonalnego i porównywanie projektów według wspólnych zasad, można wykorzystać punkty funkcyjne.</p>
</li>
<li>
<b>Czym różnią się COSMIC i IFPUG?</b>
<p>COSMIC i IFPUG to standaryzowane metody pomiaru rozmiaru funkcjonalnego oprogramowania, ale wykorzystują inny sposób prowadzenia pomiaru. COSMIC opiera się na identyfikowaniu przemieszczeń danych, natomiast IFPUG klasyfikuje funkcje transakcyjne i funkcje danych. Obie metody pozwalają określić rozmiar funkcjonalny według ustalonych zasad.</p>
</li>
<li>
<b>Jak punkty funkcyjne pomagają w estymacji kosztu i czasu projektu?</b>
<p>Punkty funkcyjne określają rozmiar funkcjonalny oprogramowania, a nie bezpośrednio jego koszt czy czas realizacji. Dostarczają jednak mierzalnej wielkości projektu, którą można wykorzystać jako jeden z elementów estymacji.</p>
</li>
<li>
<b>Czy punkty funkcyjne można stosować w Agile?</b>
<p>Tak. Story points i punkty funkcyjne służą innym celom i mogą być stosowane równolegle. Story points wspierają bieżące planowanie pracy konkretnego zespołu, natomiast punkty funkcyjne służą do pomiaru rozmiaru funkcjonalnego według zasad wybranej metody.</p>
</li>
</ol>

21prim

Metryki oprogramowania - jak mierzyć rozmiar projektu IT?

Written by

Gosia Gładysz