<p>Określenie rozmiaru projektu przed rozpoczęciem jego realizacji bywa wyzwaniem. Początkowe założenia zazwyczaj ulegają zmianom na późniejszych etapach, a możliwość precyzyjnej oceny zakresu zmian jest konieczna dla przedstawienia adekwatnej wyceny i zachowania rentowności. Z pomocą przychodzi wymiarowanie oprogramowania. Co to jest, kiedy warto je stosować i w której fazie cyklu życia projektu przynosi największe korzyści?</p>



<h2 id="blog_1_1">Wymiarowanie oprogramowania - na czym polega?</h2>
<p>Wymiarowanie to proces określania rozmiaru oprogramowania. Jest to najbardziej obiektywna metoda oceny wielkości projektu. Polega ona na określeniu wagi poszczególnych funkcjonalności na podstawie dostarczonych wymagań i dokumentacji, a następnie przypisaniu im wartości liczbowych zwanych punktami funkcyjnymi. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne określenie rozmiaru oprogramowania i wyrażenie go liczbą.</p>

<p>Taka informacja znacznie ułatwia podjęcie decyzji o realizacji projektu, przedstawienie wyceny oraz oszacowanie potrzebnych zasobów. Wymiarowanie pomaga także transparentnie rozliczyć projekt i określić dokładną różnicę między początkowymi założeniami a faktycznie zrealizowanymi funkcjonalnościami.</p>

<p>Z wymiarowania korzystają przede wszystkim organizacje poszukujące stałych dostawców oprogramowania, z którymi mogłyby rozliczać się w sposób przejrzysty, ustandaryzowany, a jednocześnie pozwalający na znaczną elastyczność. Coraz częściej jednak metoda ta znajduje zastosowanie także w mniejszych firmach, którym zależy na precyzyjnych wycenach i monitorowaniu projektów, niezależnie od ich skali.</p>

<h2 id="blog_1_2">Kiedy stosować wymiarowanie oprogramowania?</h2>

<p>Wymiarowanie oprogramowania przeprowadza się na różnych etapach, w zależności od celu i potrzeb. Możemy wyróżnić trzy główne scenariusze:</p>

<h3 id="blog_1_3">Scenariusz 1: Wymiarowanie w fazie decyzyjnej</h3>

<p>Wymiarowanie na starcie projektu pozwala określić wielkość projektu celem oceny jego opłacalności i wstępnego oszacowania potrzebnych zasobów.</p>

<p>Jest to najmniej dokładne wymiarowanie, gdyż często bazuje jedynie na pomyśle i wstępnych założeniach, które na dalszych etapach realizacji zazwyczaj są rozwijane. Pozwala ono jednak przynajmniej szacunkowo ocenić rozmiar projektu, żeby wyodrębnić jego etapy, sporządzić zakres kontraktu i harmonogramu, rys budżetu i potrzebnych zasobów, a przede wszystkim podjąć decyzję o jego przyjęciu do realizacji lub odrzuceniu. Przeprowadzenie wymiarowania na początku daje także punkt odniesienia do późniejszej rewizji wyceny, gdy zakres projektu faktycznie zostanie zmodyfikowany.</p>

<h3 id="blog_1_4">Korzyści z wymiarowania w fazie decyzyjnej</h3>

<ul>
<li>Uzyskanie wstępnych szacunków niezbędnych do podjęcia decyzji o realizacji lub odrzuceniu projektu;</li>
<li>Wstępne określenie rozmiaru projektu, zasobów, harmonogramu i budżetu;</li>
<li>Przedstawienie klientowi wyceny w sposób zrozumiały i transparentny;</li>
<li>Możliwość uwzględnienia obiektywnych i precyzyjnych założeń w kontrakcie;</li>
<li>Uzyskanie punktu odniesienia do późniejszej rewizji wyceny w przypadku zmiany założeń;</li>
<li>Ułatwienie wyboru projektów do realizacji i podejmowanie bardziej trafnych decyzji biznesowych.</li>
</ul>

<h3 id="blog_1_5">Scenariusz 2: Wymiarowanie w fazie realizacji</h3>

<p>Druga faza wymiarowania rozpoczyna się już po starcie projektu i trwa przez cały jego okres realizacji. Jest to faza planowania i monitorowania, której celem nie jest już ocena zasadności podjęcia projektu, lecz skoncentrowanie się na dostarczeniu założonych rezultatów. Wymiarowanie na tym etapie pozwala określić, czy projekt realizowany jest zgodnie z założeniami, czy też pojawiają się odstępstwa wymagające korekt w procesie. Jest ono też już znacznie dokładniejsze, gdyż opiera się na realnie wdrażanych funkcjonalnościach i wiążących decyzjach.</p>

<p>Choć wymiarowanie w tej fazie przynosi wiele korzyści, w rzeczywistości często jest pomijane. Wynika to z tego, że wymaga ono systematyczności. Jednocześnie potrzeba i motywacja do jego przeprowadzania są znacznie niższe niż na początkowym etapie, gdy opracowanie podstawowych założeń i podjęcie decyzji o realizacji są po prostu koniecznością. Prowadzenie wymiarowania w tej fazie pozwala jednak na uzyskanie większej kontroli nad projektem, poprawę rentowności, usprawnienie zarządzania projektem i dokumentowania jego efektów.</p>

<h3 id="blog_1_6">Korzyści z wymiarowania w fazie realizacji</h3>

<ul>
<li>Rzetelne monitorowanie projektu na każdym etapie realizacji;</li>
<li>Precyzyjne określenie zakresu zmieniających się wymagań;</li>
<li>Bieżąca optymalizacja kosztów i rewizja budżetu na bazie konkretnych danych;</li>
<li>Większa kontrola nad zasobami i ich optymalna alokacja;</li>
<li>Usprawnienie procesu realizacji poprzez precyzyjne planowanie prac w czasie i rozkładanie jej pomiędzy zespoły;</li>
<li>Możliwość dostosowania prac do kolejnych etapów budżetowania;</li>
<li>Wczesne wykrywanie przeszkód w realizacji i natychmiastowe reagowanie na opóźnienia w harmonogramie;</li>
<li>Transparentna informacja dla klienta dotycząca etapu realizacji projektu;</li>
<li>Poprawa komunikacji w projekcie;</li>
<li>Zachowanie znacznej przejrzystości rozliczeń;</li>
<li>Poprawa rentowności realizowanych projektów;</li>
<li>Poprawa jakości dokumentacji;</li>
<li>Wsparcie realizacji podejścia Agile zakładającego elastyczność i bieżące planowanie prac w sprintach.</li>
</ul>

<h3 id="blog_1_7">Scenariusz 3: Wymiarowanie w fazie rozliczenia</h3>

<p>Ostatnim etapem, w którym stosuje się wymiarowanie projektu jest faza jego zakończenia i rozliczenia. Podsumowanie wykonanych prac pozwala określić ostateczny rozmiar wdrożonych funkcjonalności, a tym samym przedstawić transparentną wycenę końcową (tzw. wymiarowanie rozliczeniowe). Dzięki punktom funkcyjnym możliwe jest obiektywne porównanie założeń wykonanych w fazie decyzyjnej z ostateczną wersją oprogramowania, a następnie rozliczyć się za dodatkowe elementy. </p>

<h3 id="blog_1_8">Korzyści z wymiarowania w fazie rozliczenia</h3>

<ul>
<li>Dokładnie określenie rozmiaru ostatecznej wersji oprogramowania;</li>
<li>Precyzyjne porównanie początkowych założeń z końcowym rozmiarem projektu oraz określenie zakresu zmian;</li>
<li>Przejrzystość i transparentność końcowego rozliczenia;</li>
<li>Możliwość analizy danych historycznych, porównywania ze sobą projektów i dokonywania bardziej adekwatnych wycen w przyszłości.</li>
</ul>

<p>Podsumowując, największe korzyści niesie wymiarowanie przeprowadzane na każdym z etapów przez cały cykl wytwarzania oprogramowania, gdyż pozwala to uzyskać pełen obraz wykonanych prac oraz precyzyjnie się rozliczyć.</p>

<h2 id="blog_1_9">Jak wymiarować oprogramowanie?</h2>

<p>Wymiarowanie oprogramowania, zwłaszcza w fazie realizacji, bywa czasochłonne i wymaga udziału doświadczonego analityka, który rozumie wymagania projektu i jest w stanie dokonać trafnej analizy jego elementów. Można jednak je znacznie ułatwić dzięki poniższym praktykom:</p>

<h3 id="blog_1_10">Prowadzenie dokumentacji projektu</h3>

<p>Rzetelne prowadzenie rejestru wymagań i dokumentacji projektu to pierwszy i niezbędny element wymiarowania. Wymiarowanie opiera się właśnie na ocenie dokumentacji - im bardziej skrupulatnie jest ona prowadzona, tym dokładniejsze będą efekty wymiarowania. Istotne jest, by dokumentację prowadzić i aktualizować na bieżąco. Jest to szczególnie ważne w przypadku wymiarowania w fazie realizacji, gdzie ocena zakresu jest dokonywana na bieżąco.</p>

<h3 id="blog_1_11">Automatyzacja</h3>

<p>Korzystanie z narzędzi do wymiarowania opartych na sztucznej inteligencji pozwala na częściowe zautomatyzowanie procesu. Takie rozwiązanie ma jednak wady, a największą z nich jest utrata pełnej kontroli. Ponieważ algorytmy AI samodzielnie dokonują analizy zapisów kontraktu i przypisują im wartości w postaci punktów funkcyjnych, trudno jest prześledzić dokładny przebieg oceny. Obniża to transparentność wymiarowania i zmniejsza pole do weryfikacji założeń i negocjacji.</p>

<h3 id="blog_1_12">Oprogramowanie do wymiarowania</h3>

<p>Wymiarowanie oprogramowania można prowadzić ręcznie, np. w Excelu. Istnieją już jednak narzędzia, które znacznie to upraszczają i przyspieszają, zwłaszcza w wymagającej fazie realizacji. Takie oprogramowanie wciąż wymaga pracy analityka, jednak umożliwia znacznie szybsze opisywanie dokumentacji oraz oznaczanie i ocenianie jej fragmentów.</p>

<p>Przykładowo, takim narzędziem jest 21prim. Pozwala ono na analizę dokumentacji i przypisywanie jej punktów funkcyjnych z poziomu jednej, intuicyjnej aplikacji.</p>

<p>Narzędzie zapewnia sprawne i zgodne z metodykami COSMIC oraz FPUG wymiarowanie, a dzięki możliwościom współdzielenia przestrzeni roboczej, udostępniania pomiarów oraz funkcji komentarzy wspiera efektywną komunikację między członkami zespołu, co nie tylko zwiększa przejrzystość procesu, ale także przyspiesza realizację projektu.</p>

<p>Wymiarowanie oprogramowania to proces, który niesie wiele korzyści: jest w stanie znacznie poprawić rentowność działalności, trafnie wybierać projekty do realizacji oraz zapewnić precyzję i transparentność końcowych rozliczeń. Warto więc zainwestować w narzędzia, które pomogą ten proces wdrożyć i maksymalnie zautomatyzować.</p>

Od estymacji do wdrożenia: miejsce i rola wymiarowania w cyklu życia projektu